گفتيم بفرشته‌ها سجده كنيد براى آدم و سجده كردند جز ابليس » تا آخر آيه اينست كه سرپيچى و نافرمانى همانا بمخالفت اين امر بوده نه امر ديگر اينست آنچه گفتند و توان در اينجا گفت ولى ظاهر بيشتر اخبار و آثار فرشته نبودن ابليس است ولى چون با فرشته‌ها آميخته بود اين خطاب او را فراگرفت و قول خدا كه « چون بفرشته‌ها گفتيم » بر پايه تغليب در تعبير است كه در گفتگو شايع است . و آنچه كلام شيخ - ره - بدان اشعار دارد كه در تبيان گفته : اخبارى آمده كه ابليس از فرشته‌ها است ما بدان دست نيافتيم و اگر در بعضى اشعارى باشد نادر است و بايد تاويل شود . - و او - ره - گفته : آنچه از ابن عباس روايت است كه فرشته‌ها با جن جنگيدند و ابليس اسير شد در خردسالى و با فرشته‌ها بود و با آنها عبادت ميكرد و چون فرمان سجده يافتند همه سجده كردند جز او و از اين رو خدا فرموده « جز ابليس كه از جن بود » راستش خبر واحد است و درست نيست ، و معروف از ابن عباس اينست كه ابليس فرشته بوده و سرباز زد و تكبر كرد و از كافران شد . 3 [ در مكلف بودن پرى و شيطان ] 3 - خلافى نيست كه پرى و شيطان مكلفند و كافرانشان در دوزخ معذب و اما مؤمن آنها بهشت ميروند يا نه ؟ عامه در آن اختلاف دارند و اصحاب ما بر آن ساكتند . و على بن ابراهيم در تفسير خود 664 - آورده كه از عالم عليه السّلام پرسيدند مؤمنان پرى ببهشت ميروند ؟ فرمود : نه ، ولى خدا آغلها در بهشت و دوزخ دارد كه مؤمنان پرى و فاسقان شيعه در آنها باشند . و خلافى ندارد كه پيغمبر ما صلّى اللَّه عليه و آله و سلم بر آنها مبعوث بوده ، و اما بعثت پيغمبران اولو العزم ديگر بر آنان نزد من محقق نيست گرچه برخى اخبار اشاره دارد كه بر آنان مبعوث بودند ، و براى اتمام حجت بر آنها ناچار بايد پيغمبرى از